خاکشیر از آن خوراکی هایی است که تابستان ها یاد همه می افتد و بقیه سال گوشه آشپزخانه فراموش می شود پودر حل نشدنی در شربت سنتی ایران! پودری که معنا و مفهوم رفع گرمازدگی است.اول همین سوءتفاهم را حل کنیم. خاکشیر دانه های ریز مایل به قهوه ای گیاهی است که اسم علمی اش را کنار می گذارم چون به درد ما نمی خورد. خاکشیر طبعش گرم تر است و بیشتر برای خنک کردن بدن و رفع گرمازدگی شناخته می شود.

خواص خاکشیر

این دانه فیبر زیاد دارد و همان لعابی که موقع خیس خوردن تولید می کند به روده کمک می کند کارش را راحت تر انجام دهد. برای همین است که خاکشیر را هم برای یبوست تجویز می کنند هم برای اسهال. شاید عجیب باشد ولی نحوه مصرفش فرق می کند. اگر خاکشیر را در آب سرد بخیسانید و بخورید بیشتر حالت ملین دارد و روده را راه می اندازد اما اگر با آب گرم و سریع مصرفش کنید برعکس برای بند آوردن اسهال خوب است. این نکته ای است که خیلی ها نمی دانند و فکر می کنند هر جور بخورند یک اثر دارد.

خاکشیر مقداری ویتامین و املاح مثل آهن و کلسیم دارد و به خاطر همان خاصیت خنک کنندگی برای تب و جوش های پوستی و کهیر هم ازش استفاده می کنند. وقتی بدن گرم می کند و آدم احساس می کند از تو دارد می سوزد یک لیوان خاکشیر واقعا آرامش می دهد. مادربزرگ من همیشه می گفت خاکشیر خون را تمیز می کند و راستش با اینکه این جمله خیلی علمی نیست ولی اثر خوبش روی پوست را خودم دیده ام.

 خاکشیر خوب را چطور بشناسیم

اولین چیز نگاه کردن به خود دانه هاست. خاکشیر مرغوب تمیز است و توش خاک و دانه های سیاه و سبز ریز قاطی نیست. متاسفانه چون اسمش خاکشیر است بعضی فروشنده ها فکر می کنند بودن خاک توش طبیعی است که نیست. هرچه دانه ها یکدست تر و یم رنگ تر باشند کیفیت بهتر است. آن خاکشیری که رنگش پریده و خاکستری می زند معمولا کهنه است و خاصیتش رفته.

یک تست ساده هم هست. کمی خاکشیر را در آب بریزید اگر تازه و سالم باشد سریع لعاب می دهد و دانه ها باد می کنند. اگر بعد از چند دقیقه هنوز خشک و بی تفاوت ته لیوان نشسته بود یعنی جنس کهنه دستتان آمده. بوی خاکشیر هم باید خنثی و کمی گیاهی باشد نه بوی نم و کپک.

دانه هایی که مزه تلخ یا ترشیدگی می دهند را اصلا نخرید

درباره تولید و نگهداری اش هم نکته زیادی نیست ولی همان چند نکته مهم است. خاکشیر دانه یک گیاه است که بعد از رسیدن برداشت و خشک و بوجاری می شود یعنی خاک و ناخالصی هاش را جدا می کنند. مرحله بوجاری همان جایی است که کیفیت تعیین می شود چون اگر درست انجام نشود همان خاک می ماند توی محصول. بعد از آن دانه ها باید کاملا خشک باشند وگرنه زود کپک می زنند.

شیوه نگهداری خاکشیر

برای نگهداری در خانه راه ساده ای دارد. یک شیشه در بسته خشک و دور از نور و رطوبت کافی است. خاکشیر اگر خشک و تمیز نگه داشته شود ماه ها بدون مشکل می ماند ولی اگر رطوبت ببیند یا توی ظرف نمناک بریزیدش هم گوله می شود هم خاصیتش را از دست می دهد. توی یخچال هم می شود نگه داشت ولی واجب نیست.

کاربرد و شیوه مصرفش جایی است که می شود کلی خلاقیت به خرج داد. معمول ترین کارش همان نوشیدنی خنک تابستانی است که خاکشیر را چند دقیقه در آب خیس می کنند و با شکر و گلاب و گاهی کمی لیمو می خورند. بعضی هاهم بهش یخ اضافه می کنند که می شود چیزی مثل در بهشت. توی شربت بیدمشک هم خاکشیر می ریزند تا غلظت و خنکی بدهد.

نکته مصرفی مهم این است که خاکشیر را حتما چند دقیقه بخیسانید و سپس بخورید. خوردن خاکشیر خشک و بعد آب نوشیدن کار درستی نیست چون دانه ها توی گلو و معده باد می کنند و می توانند آزار دهنده باشند. مقدار مصرف هم باید معتدل باشد یک تا دو قاشق غذاخوری در روز برای بیشتر آدم ها کافی است و زیاده روی همان دردسری می شود که بالاتر اشاره کردم.

در طب سنتی ایران خاکشیر جایگاه پررنگی دارد

گفته می شد خاکشیر تب بر است و برای پایین آوردن حرارت بدن خوب است. برای سرفه و گلودرد هم خاکشیر گرم را تجویز می کردند. یک کاربرد قدیمی دیگرش کمک به دفع سنگ کلیه و تمیز کردن مجاری ادراری بوده که هنوز هم خیلی ها به همین نیت مصرفش می کنند. برای ناراحتی های پوستی و سرخک و آبله مرغان هم خاکشیر را به عنوان خنک کننده می دادند تا التهاب کم شود.

البته باید منصف بود و گفت که بخشی از این باورها تجربی است و همه شان پشتوانه آزمایشگاهی محکم ندارند ، ولی خاصیت خنک کنندگی و کمک به گوارش چیزهایی است که هم تجربه مردم هم منطق فیبر بالای این دانه تاییدش می کند. پس بی دلیل هزار سال باقی نمانده.

اگر تا حالا خاکشیر را فقط یک شربت تابستانی می دانستید حالا می بینید که این دانه کوچک قرمز چقدر کاربرد و خاصیت دارد به شرطی که تمیز و تازه و اصیل باشد.

خشکبار مهراد خاکشیر تازه و درجه یک را با بهترین قیمت و کیفیت به دست شما می رساند.

خرید انواع خشکبار درجه یک با بهترین قیمت و کیفیت